در گوشه‌ای از مرکز تهران، دیوارهایی هست که دیگر جای تبلیغ یا اطلاعیه نیستند؛ به دفتر ثبت ایک فاجعه انسانی بدل شده‌اند. روی آن‌ها شماره تلفن کسانی نوشته شده که حاضرند کلیه، بخشی از کبد قرنیه چشم یا مغز استخوان خود را بفروشند. این آگهی‌ها نه یک پدیده پزشکی بلکه نشانهٔ روشن شکافی طبقاتی‌اند که مدام عمیق‌تر شده است.
پرسش اصلی این نیست که چرا یک فرد چنین تصمیمی می‌گیرد. پرسش این است که چرا فروشندگان تقریباً همیشه از یک طبقه‌اند. در هیچ‌کدام از این آگهی‌ها نشانی از صاحبان سرمایه، زمین یا ثروت موروثی نیست. فروشنده کسی است که جز نیروی کار و بدن خود دارایی دیگری ندارد. وقتی فروش نیروی کار دیگر کفاف زندگی را نمی‌دهد، نوبت به فروش خود بدن می‌رسد.
فروشندگان عضو اغلب مزدبگیران، کارگران، صاحبان مشاغل خرد و شاغلان بخش غیررسمی اقتصادند. این‌ها همان کسانی‌اند که چرخ اقتصاد را با کار روزانه‌شان می‌گردانند، اما از ثمرهٔ آن سهم اندکی می‌برند. نه پس‌اندازی دارند، نه ملکی، و نه سازوکاری که در روز سختی پشتشان بایستد.
روایت‌های پشت این شماره‌ها شبیه هم‌اند: اجاره و رهنی که دیگر پرداختنی نیست، چکی که سررسید شده، بدهی‌ای که روی بدهی انباشته شده، و هزینهٔ درمانی که از توان خانواده بیرون است. بحران مسکن در مرکز بسیاری از این روایت‌هاست. برای صاحبان ملک، گرانی مسکن افزایش ثروت است؛ برای مستأجران، همان گرانی به معنای انتقال بخش بزرگ‌تری از دستمزد به جیب دیگران است.
بنابراین، فروش عضو راهی برای بهبود زندگی نیست. تلاشی اضطراری است برای اینکه خانواده یک پله پایین‌تر ن؛ از خانه به خیابان، از بدهکاری به زندان نیفتد
در سال‌های اخیر، تورم بالا هزینهٔ مسکن، خوراک، درمان و حمل‌ونقل را با شتاب بالا برده است. دستمزد کارگران و مزدبگیران اما پابه‌پای این رشد بالا نرفته است. تورم در ظاهر برای همه یکسان است، اما در عمل سازوکاری برای بازتوزیع ثروت از پایین به بالاست. دارندگان ملک، ارز و دارایی‌های فیزیکی از آن سود می‌برند، و کسانی که تنها دستمزد ریالی دارند هزینه‌اش را می‌پردازند.
بسیاری حتی با اشتغال تمام‌وقت و چند شغل همزمان به ثبات اقتصادی نمی‌رسند. وعدهٔ قدیمی که می‌گفت کار شرافتمندانه زندگی آبرومندانه می‌آورد، برای بخش بزرگی از طبقهٔ کارگر شکسته است.
وقتی ارزش نیروی کار در بازار از هزینهٔ بازتولید آن کمتر باشد، کارگر ناچار می‌شود کسری را از جای دیگری جبران کند. ابتدا وام و قرض، سپس فروش وسایل خانه، و در پایان فروش بخشی از تن. فروش عضو آخرین حلقهٔ این زنجیر است؛ جایی که بازار به خود جسم می‌رسد.
برای کارگر و زحمتکش، بدن مهم‌ترین ابزار تولید است. راننده، کارگر ساختمانی، باربر و دستفروش درآمد خود را مستقیماً از توان جسمی به دست می‌آورند. سرمایه‌دار ماشین، زمین یا پول دارد؛ کارگر فقط بدن دارد.
در شرایط عادی، کارگر توان کار بدنش را ساعتی اجاره می‌دهد و خود بدن مال او می‌ماند. فروش عضو این مرز را می‌شکند. این بار نه کار بدن، بلکه خود بدن به کالا تبدیل می‌شود. این شکلی از کالایی‌شدگی است که تا درون گوشت و استخوان نفوذ کرده است.
اینکه فروشندگان در آگهی‌ها بر سلامت جسمی خود تأکید می‌کنند، همین منطق بازار را نشان می‌دهد. سلامتی که تا دیروز ضامن ادامهٔ کار بود، امروز مشخصات فنی یک کالاست. و مانند هر بازار دیگری، خریدار معمولاً از طبقه‌ای مرفه‌تر است. سلامت، مانند بسیاری از منابع دیگر، از پایین به بالای جامعه جابه‌جا می‌شود.
فروش عضو بحران امروز را با فروش آینده حل می‌کند. کارگر بخشی از سرمایهٔ جسمی‌اش را می‌فروشد؛ همان سرمایه‌ای که اشتغال و درآمد سال‌های بعد به آن وابسته است. بدنی که ضعیف‌تر شده، کار سنگین کمتری تاب می‌آورد و در بازار کار ارزش کمتری دارد.
پول فروش عضو ممکن است چند ماه اجاره یا یک چک برگشتی را پوشش دهد. اما علت اصلی بحران، یعنی شکاف بنیادی میان دستمزد و هزینهٔ زندگی، سر جایش می‌ماند. چند ماه بعد فرد دوباره با همان بدهی‌ها روبه‌روست، این بار با بدنی آسیب‌پذیرتر.
این همان چرخهٔ آشنای بازتولید فقر است. طبقهٔ فرودست برای زنده ماندن دارایی‌های آینده‌اش را امروز می‌فروشد و فردا فقیرتر از امروز است. در سوی دیگر، طبقه‌ای که دارایی دارد، همان بحران را فرصتی برای انباشت بیشتر می‌بیند.
فروش عضو یک انتخاب فردی نیست. این تصمیم در دل نظمی اقتصادی و نهادی شکل می‌گیرد که سازوکارهای حمایتی‌اش یکی پس از دیگری فرو ریخته‌اند. بیمهٔ بیکاری کارآمد، مسکن اجتماعی ارزان، درمان همگانی و دستمزد متناسب با تورم، همه سدهایی‌اند که باید پیش از رسیدن به چنین نقطه‌ای می‌ایستادند. وقتی فردی برای پرداخت اجاره کلیه‌اش را می‌فروشد، یعنی همهٔ این سدها شکسته‌اند.
بار این شکست میان طبقات به تساوی تقسیم نشده است. طبقات بالا با دارایی و ارتباط از تلاطم تورم در امان‌اند؛ طبقات متوسط به پایین رانده می‌شوند؛ و کارگران و فقرا در نهایت به آخرین دارایی خود، یعنی تن، پناه می‌برند. این تصویر نابرابری است در عریان‌ترین شکل آن است.
هر شمارهٔ تلفن روی آن دیوارها سندی است از شکافی که میان کار و زندگی افتاده است. راه حل نه در نصیحت به فروشندگان، بلکه در بازگرداندن ارزش کار است. دستمزدی که کفاف زندگی را بدهد، حق تشکل برای چانه‌زنی جمعی، و نظام حمایتی که مسکن و درمان را حق بداند، نه کالا. تا زمانی که بدن کارگر آخرین دارایی او تلقی شود، این دیوارها پرتر خواهند شد.